Pokolenie Z (ang. Generation Z) określa przedstawicieli pokolenia urodzonych w latach 1995-2012 (inne źródła definicji pokolenia mówią także o latach 1997-2012). Innymi nazwami pokolenia Z są: pokolenie C (od angielskiego przymiotnika connected - podłączeni do internetu), zoomerzy, pokolenie internetowe, czy Post-Millenialsi.
Pokolenie Z to młodzi ludzie, którzy dorastali i dorastają w czasach szybko rozwijających się nowoczesnych technologii, w których dostęp do internetu, smartfonów i social mediów stał się powszechny. Ze względu na to, że członkowie pokolenia dorastają w erze informacji, są oni zazwyczaj bardzo zręczni w obsłudze urządzeń elektronicznych i w posługiwaniu się nowymi technologiami.
Charakterystyczne cechy pokolenia Z to m.in. dążenie do równości, pluralizm kulturowy, troska o środowisko, tolerancja i otwartość na różnorodność, a także wysokie oczekiwania wobec pracy i kariery. Przedstawiciele generacji często wyróżniają się dużą pewnością siebie i łatwością w nabywaniu nowych umiejętności. Ponadto pokolenie stawia na work-life balance, aby życie zawodowe i prywatne stworzyły spójną całość.
W dzisiejszych czasach pokolenie Z stanowi ważną grupę konsumentów, a także pracowników, którzy wprowadzają na rynek pracy nowe pomysły i rozwiązania. Ze względu na ich innowacyjność i otwartość na zmiany, pokolenie Z jest uważane za ważne źródło innowacji i przemian w różnych dziedzinach życia.
Jednocześnie warto dodać, że zoomerzy nie mają oporów w publicznym wyrażaniu swojej opinii na temat pracodawców i warunków pracy. Będąc pierwszym pokoleniem nierozstającym się z urządzeniami mobilnymi, jego przedstawiciele często odczuwają potrzebę przynależności do grupy, przez co dzielenie się w sieci własnymi odczuciami jest dla nich porządkiem dziennym.
Warto podkreślić, że media społecznościowe mają ogromny wpływ na przedstawicieli pokolenia Z. Z tego też względu młodsi pracownicy często oczekują elastycznych godzin pracy, czy możliwości zdalnego wykonywania obowiązków. Warto podkreślić, że wizja budowania kariery zawodowej i dążenia do spełnienia może stać się dla nich przygniatająca, co powoduje częste zmiany stanowisk i dłuższe przerwy w pracy.
Osoby urodzone w latach 1995–2012, określane jako generacja Z (lub gen Z), stanowią nową generację na tle pokolenia X, pokolenia Y (milenialsi) i pokolenia BB (baby boomers). W porównaniu z ludźmi urodzonymi w poprzednich dekadach, przedstawiciele gen Z dorastali w zupełnie innych warunkach demograficznych i społecznych, co warto uwzględnić w temacie pokolenia oraz porównania podobieństw i różnic do pozostałych generacji.
Pokolenie Z dorastało wraz z rozwojem internetu i stanowi pełnię scyfryzowanego społeczeństwa – to prawdziwi cyfrowi tubylcy. W scyfryzowanym społeczeństwie młodzi ludzie szybko adaptują nowe narzędzia, a jednocześnie przyzwyczajają się do nieustannej zmiany kontekstu kulturowego i technologicznego. Osoby nieco starsze często musiały adaptować się do cyfryzacji dopiero w dorosłym życiu – od nauki obsługi komputera po zakładanie pierwszych kont na portalach społecznościowych.
Przedstawiciele gen Z chętniej angażują się w eksplorację wirtualnej rzeczywistości oraz korzystają z komunikacji tekstowej na platformach społecznościowych. Ich temat to nie tylko media społecznościowe, ale też zaawansowane aplikacje VR i AR, które pozwalają na całe życie w hybrydowym świecie online–offline.
Na rynku pracy pokolenie Z stawia zarówno na stabilne zatrudnienie, jak i możliwość pracy zdalnej. Z jednej strony marzą o stabilności finansowej, z drugiej dopiero wkraczają w model gig economy czy własny biznes. W miejscu pracy oczekują bezpośredniej informacji zwrotnej oraz regularnej informacji zwrotnej o postępach, aby szybciej rozwijać kompetencje.
Przedstawiciele pokolenia Z poświęcają własnej tożsamości wiele uwagi – badają tematy społeczne takie jak równość, inkluzywność czy climate justice. Chętniej angażują się w inicjatywy online, a przedstawiciele gen Z czują, że ich temat to nie tylko konsumpcjonizm, lecz również realny wpływ na otoczenie.
Pokolenie Z jest bardziej otwarte na rozmowy o zdrowiu psychicznym i terapii, bo presja sukcesu towarzyszy im niemal od pierwszych lat życia. W pewnym momencie realizują, że doświadczenie stresu może wpływać na produktywność, więc szukają technik mindfulness i work‐life balance, by zadbać o dobrostan przez całe życie.
Kwestie związane z ekologią, etyczną produkcją i transparentnością marek odgrywają kluczową rolę w decyzjach zakupowych. Generacja Z oczekuje, że firmy przejrzyste w raportowaniu emisji CO₂ czy warunków pracy, będą również wspierać wartości, które sami reprezentują.
Często zaczyna się od tzw. slacktivism, ale gen Z szybko przeradza to w realne działania – od petycji po wolontariat. Chętniej angażuje się w tematy społeczne, wykorzystując internet jako narzędzie do zbierania funduszy czy mobilizacji mas, co pokazuje ich rosnącą siłę wpływu.
Z jednej strony widzą perspektywę postępu technologicznego, z drugiej obawiają się konsekwencji zmian klimatu. Dla stabilnego zatrudnienia w jednej firmie coraz częściej rezygnują na rzecz elastycznych modeli kariery, by zabezpieczyć stabilność finansową mimo zawirowań globalnych.